جدول ابعاد و سایز بلبرینگ‌ها

اگر شماره یک بلبرینگ را در اختیار دارید و می‌خواهید سریعاً قطر داخلی، قطر خارجی و عرض آن را پیدا کنید، این صفحه برای همین هدف طراحی شده است. در این راهنما می‌توانید جدول سایز بلبرینگ‌های پرکاربرد شامل سری‌های 6000 ،6200، 6300، 6700، 6800 و 6900 را مشاهده کرده و ابعاد هر بلبرینگ را بر اساس شماره فنی آن پیدا کنید.

در سال‌های فعالیت در حوزه فروش بلبرینگ و تأمین قطعات صنعتی، یکی از رایج‌ترین سوالات مشتریان این بوده است که شماره بلبرینگ چه ابعادی دارد؟ یا کدام سری برای شفت و فضای نصب من مناسب‌تر است؟ به همین دلیل در این صفحه علاوه بر ارائه جدول ابعاد بلبرینگ، نحوه خواندن شماره بلبرینگ، استانداردهای ابعادی، تفاوت سری‌ها و نکات انتخاب سایز مناسب را نیز بررسی کرده‌ایم.

ابعاد بلبرینگ بر اساس سه پارامتر اصلی شامل قطر داخلی (d)، قطر خارجی (D) و عرض (B) تعیین می‌شود.

با استفاده از جداول این صفحه می‌توانید بدون مراجعه به منابع متعدد، ابعاد و مشخصات فنی بلبرینگ موردنظر خود را پیدا کرده و مناسب‌ترین گزینه را برای الکتروموتور، گیربکس، پمپ صنعتی، یاتاقان و سایر ماشین‌آلات صنعتی انتخاب کنید.

جستجوی سریع ابعاد بلبرینگ های پرکاربرد

اگر فقط به دنبال پیدا کردن سریع ابعاد یک بلبرینگ هستید، جدول زیر پرکاربردترین شماره‌های مورد استفاده در الکتروموتورها، پمپ‌های صنعتی، گیربکس‌ها، فن‌ها، دستگاه‌های کشاورزی و ماشین‌آلات صنعتی را نشان می‌دهد.

در عمل، بیشترین استعلامی که در فروش بلبرینگ دریافت می‌کنیم مربوط به شماره‌های 6001، 6002، 6203، 6204، 6205، 6305 و 6306 است. بسیاری از تعمیرکاران تنها شماره بلبرینگ را در اختیار دارند و می‌خواهند بدون بررسی کاتالوگ کارخانه، ابعاد دقیق آن را پیدا کنند.

هر شماره بلبرینگ دارای ابعاد استاندارد مشخصی است و این ابعاد در تمامی برندهای معتبر مانند SKF، FAG، NSK، NTN، KOYO و Nachi یکسان هستند.

جدول سریع ابعاد بلبرینگ‌های پرمصرف

نکته مهم در استفاده از جدول

یک اشتباه رایج این است که کاربران تصور می‌کنند دو بلبرینگ با قطر داخلی یکسان، ابعاد کاملاً مشابهی دارند. برای مثال:

• بلبرینگ 6205 دارای ابعاد 25×52×15 میلی‌متر است.
• بلبرینگ 6305 دارای ابعاد 25×62×17 میلی‌متر است.

هر دو دارای قطر داخلی 25 میلی‌متر هستند اما ظرفیت بار، قطر خارجی و فضای نصب آن‌ها متفاوت است.

تجربه عملی در انتخاب سریع سایز

هنگام تعویض بلبرینگ یک الکتروموتور یا پمپ صنعتی، همیشه ابتدا شماره درج‌شده روی رینگ بلبرینگ را بررسی کنید. اگر شماره خوانا نباشد، اندازه‌گیری قطر شفت، قطر نشیمنگاه و عرض محل نصب می‌تواند سایز صحیح را مشخص کند.

آنچه در ادامه خواهید یافت

در بخش‌های بعدی، جداول کامل ابعاد بلبرینگ برای سری‌های زیر ارائه شده است:

1. سری 6000 (Extra Light)
2. سری 6200 (Light)
3. سری 6300 (Medium)
4. سری 6700 (Thin Section)
5. سری 6800 (Extra Thin)
6. سری 6900 (Thin)

این جداول به شما امکان می‌دهند شماره فنی بلبرینگ را مستقیماً به ابعاد استاندارد آن تبدیل کنید.

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6000

ابعاد بلبرینگ سری 6000 در یک نگاه

بلبرینگ‌های سری 6000 از نوع بلبرینگ شیار عمیق هستند و در دسته بلبرینگ‌های سبک قرار می‌گیرند. این سری زمانی انتخاب می‌شود که فضای نصب محدود باشد و بار وارده در محدوده متوسط قرار داشته باشد.

بلبرینگ‌های سری 6000 نسبت به سری 6200 قطر خارجی و عرض کمتری دارند و برای فضاهای نصب کوچک‌تر مناسب هستند.

در تجربه فروش قطعات صنعتی، این سری بیشترین کاربرد را در موارد زیر دارد:

• الکتروموتورهای کوچک
• فن‌های صنعتی
• تجهیزات کشاورزی
• ابزارآلات صنعتی
• پمپ‌های سبک
• ماشین‌آلات بسته‌بندی

مشخصات سری 6000

ویژگی‌های اصلی این سری عبارت‌اند از:

• طراحی شیار عمیق
• قابلیت تحمل بار شعاعی
• تحمل مقدار محدودی بار محوری از دو جهت
• اصطکاک پایین
• سرعت چرخش بالا
• ابعاد فشرده و وزن کم

مثال واقعی

فرض کنید شفت دستگاه شما قطر 20 میلی‌متر دارد و فضای نصب محدود است.

در چنین شرایطی معمولاً دو گزینه مطرح می‌شود:

شماره بلبرینگ	قطر داخلی	قطر خارجی	عرض
6004	20 mm	42 mm	12 mm
6204	20 mm	47 mm	14 mm

اگر فضای کافی برای قطر خارجی 47 میلی‌متر وجود نداشته باشد، انتخاب 6004 منطقی‌تر خواهد بود.

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6000

 

نکات مهم هنگام انتخاب بلبرینگ سری 6000

• این سری برای سرعت‌های بالا عملکرد بسیار خوبی دارد.
• در بارهای سنگین معمولاً سری 6200 یا 6300 انتخاب مناسب‌تری است.
• ابعاد تمامی برندهای معتبر مطابق استاندارد ISO یکسان است.
• پسوندهایی مانند ZZ ،2RS ،C3 و NR ابعاد بلبرینگ را تغییر نمی‌دهند.

اشتباه رایج خریداران

یکی از خطاهای متداول این است که کاربران بلبرینگ 6005 و 6205 را معادل یکدیگر تصور می‌کنند زیرا هر دو دارای قطر داخلی 25 میلی‌متر هستند.

در حالی که:

• 6005 = 25×47×12 mm
• 6205 = 25×52×15 mm

بنابراین جایگزینی این دو بدون بررسی فضای نصب امکان‌پذیر نیست.

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6200

بلبرینگ‌های سری 6200 پرمصرف‌ترین سری بلبرینگ شیار عمیق در صنعت هستند. این سری نسبت به بلبرینگ‌های 6000 قطر خارجی و عرض بیشتری دارد و در نتیجه ظرفیت تحمل بار بالاتری ارائه می‌دهد. اگر بین سری 6000 و 6200 مردد هستید، در اکثر کاربردهای صنعتی سری 6200 انتخاب رایج‌تر است.

معرفی سری 6200

در تجربه فروش و تأمین بلبرینگ برای واحدهای تعمیرات، بیشترین تقاضا معمولاً مربوط به شماره‌های 6203، 6204، 6205 و 6206 است. این بلبرینگ‌ها در الکتروموتورها، پمپ‌های صنعتی، گیربکس‌ها، کمپرسورها و بسیاری از ماشین‌آلات صنعتی استفاده می‌شوند.

دلیل محبوبیت این سری، تعادل مناسب بین ابعاد، ظرفیت بار، سرعت مجاز و قیمت است.

ویژگی‌های سری 6200

• ظرفیت بار بیشتر نسبت به سری 6000
• مناسب برای بارهای شعاعی و محوری متوسط
• تنوع سایز بسیار بالا
• دسترسی آسان در بازار
• مناسب برای سرعت‌های بالا
• قیمت اقتصادی نسبت به ظرفیت بار

بلبرینگ‌های سری 6200 یکی از متعادل‌ترین گزینه‌ها از نظر نسبت ابعاد به ظرفیت بار در میان بلبرینگ‌های شیار عمیق هستند.

کاربردهای رایج

• الکتروموتورها
• پمپ‌های سانتریفیوژ
• گیربکس‌های صنعتی
• کمپرسورها
• فن‌های صنعتی
• تجهیزات کشاورزی
• نوار نقاله‌ها
• ماشین‌آلات تولیدی

مثال واقعی

فرض کنید یک الکتروموتور 3 اسب بخار دارای شفت 25 میلی‌متری است. در بسیاری از برندهای الکتروموتور، بلبرینگ 6205 به‌عنوان انتخاب استاندارد استفاده می‌شود زیرا هم ظرفیت بار مناسبی دارد و هم ابعاد آن برای اکثر هوزینگ‌ها مناسب است.

اگر همین موتور تحت بار سنگین‌تری کار کند، ممکن است طراح به سراغ سری 6305 برود که ظرفیت بار بیشتری دارد.

نکات مهم در انتخاب سری 6200

اشتباه رایج اول

بعضی خریداران تصور می‌کنند هرچه بلبرینگ بزرگ‌تر باشد، عمر بیشتری خواهد داشت. در عمل اگر هوزینگ و شفت برای سری 6200 طراحی شده باشد، استفاده از سری 6300 می‌تواند باعث ایجاد مشکلات نصب و هم‌محوری شود.

اشتباه رایج دوم

برخی کاربران هنگام خرید فقط قطر داخلی را بررسی می‌کنند. در حالی که قطر خارجی و عرض نیز باید با محل نصب مطابقت کامل داشته باشد.

مقایسه بلبرینگ 6200 با سری 6000

ویژگی	سری 6000	سری 6200
قطر خارجی	کمتر	بیشتر
عرض	کمتر	بیشتر
ظرفیت بار	کمتر	بیشتر
کاربرد	سبک	متوسط
مصرف بازار	زیاد	بسیار زیاد

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6300

بلبرینگ‌های سری 6300 نسبت به سری‌های 6000 و 6200 دارای قطر خارجی بیشتر، عرض بیشتر و ظرفیت بار بالاتری هستند. زمانی که بار شعاعی سنگین‌تر باشد یا تجهیز تحت تنش بیشتری کار کند، معمولاً سری 6300 انتخاب می‌شود.

معرفی سری 6300

در پروژه‌های صنعتی، زمانی که تعمیرکار با خرابی مکرر بلبرینگ مواجه می‌شود، یکی از اولین مواردی که بررسی می‌کنیم ظرفیت بار بلبرینگ نصب‌شده است. در بسیاری از موارد مشاهده می‌شود تجهیزی که باید از سری 6300 استفاده کند، با سری 6200 مونتاژ شده است.

سری 6300 جزو خانواده بلبرینگ‌های شیار عمیق تک‌ردیفه است اما به دلیل ابعاد بزرگ‌تر، توان تحمل بار بیشتری دارد و در تجهیزات صنعتی سنگین‌تر کاربرد پیدا می‌کند.

ویژگی‌های سری 6300

• ظرفیت بار بیشتر نسبت به سری 6200
• مقاومت بالاتر در برابر بارهای شعاعی
• مناسب برای شرایط کاری سنگین‌تر
• عمر کاری بیشتر در بارهای بالا
• قابلیت کار در دورهای بالا
• مناسب برای الکتروموتورهای صنعتی و تجهیزات سنگین

بلبرینگ‌های سری 6300 برای یک قطر داخلی مشخص، ظرفیت بار بیشتری نسبت به سری 6200 ارائه می‌دهند.

کاربردهای رایج

• الکتروموتورهای صنعتی سنگین
• گیربکس‌های صنعتی
• پمپ‌های بزرگ
• کمپرسورها
• ماشین‌آلات معدنی
• تجهیزات انتقال مواد
• نوار نقاله‌های صنعتی
• ماشین‌آلات تولیدی با بار بالا

مثال واقعی

برای شفت 25 میلی‌متری دو گزینه رایج وجود دارد:

• 6205 با ابعاد 25×52×15
• 6305 با ابعاد 25×62×17

در یک پمپ سبک، 6205 معمولاً کافی است. اما در یک گیربکس صنعتی یا دستگاهی با بار شعاعی بالا، مهندسان اغلب 6305 را انتخاب می‌کنند تا ظرفیت بار و عمر کاری افزایش یابد.

نکات مهم

اشتباه رایج

بعضی کاربران تصور می‌کنند می‌توان 6205 را با 6305 جایگزین کرد زیرا قطر داخلی هر دو 25 میلی‌متر است.

در واقع:

• 6205 = 25×52×15
• 6305 = 25×62×17

بنابراین نه قطر خارجی و نه عرض یکسان نیست و تعویض مستقیم معمولاً امکان‌پذیر نیست.

نکته فنی

افزایش قطر خارجی و عرض در سری 6300 باعث بزرگ‌تر شدن ساچمه‌ها و مسیر حرکت آن‌ها می‌شود. همین موضوع ظرفیت بار دینامیکی و استاتیکی را افزایش می‌دهد.

مقایسه بلبرینگ 6300 با سری 6200

ویژگی	سری 6200	سری 6300
ظرفیت بار	متوسط	بالا
قطر خارجی	کمتر	بیشتر
عرض	کمتر	بیشتر
وزن	کمتر	بیشتر
کاربرد	عمومی	سنگین‌تر

برای یک قطر داخلی یکسان، سری 6300 تقریباً همیشه ظرفیت بار بیشتری نسبت به سری 6200 دارد.

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6700

بلبرینگ‌های سری 6700 در گروه بلبرینگ‌های شیار عمیق فوق باریک (Extra Thin Section) قرار می‌گیرند. این سری برای تجهیزاتی طراحی شده است که محدودیت شدید فضا دارند و امکان استفاده از سری‌های 6000، 6200 یا 6300 وجود ندارد.

معرفی سری 6700

در بسیاری از پروژه‌های صنعتی، دستگاه‌های پزشکی، تجهیزات اندازه‌گیری، موتورهای کوچک و مکانیزم‌های دقیق، فضای نصب بسیار محدود است. در چنین شرایطی استفاده از یک بلبرینگ استاندارد ممکن است باعث افزایش ابعاد محصول شود.

اینجاست که سری 6700 وارد عمل می‌شود.

این سری کمترین عرض و کوچک‌ترین قطر خارجی را در میان سری‌های رایج بلبرینگ شیار عمیق دارد و به همین دلیل به عنوان بلبرینگ نازک یا Thin Section Bearing نیز شناخته می‌شود.

ویژگی‌های سری 6700

• مقطع بسیار باریک
• وزن کم
• مناسب برای فضاهای محدود
• اصطکاک پایین
• قابلیت کار در دورهای بالا
• مناسب برای تجهیزات سبک

بلبرینگ‌های سری 6700 برای صرفه‌جویی در فضا طراحی شده‌اند و نباید از آن‌ها انتظار ظرفیت بار مشابه سری‌های 6200 یا 6300 داشت.

کاربردهای رایج

• موتورهای کوچک
• تجهیزات پزشکی
• ابزارهای دقیق
• دستگاه‌های آزمایشگاهی
• تجهیزات اتوماسیون
• تجهیزات رباتیک
• پرینترهای صنعتی
• ماشین‌آلات سبک

مثال واقعی

فرض کنید یک شفت 20 میلی‌متری دارید.

دو انتخاب متداول:

• 6204 = 20×47×14
• 6704 = 20×27×4

در این مثال، بلبرینگ 6704 تقریباً یک‌سوم عرض و قطر خارجی بسیار کوچک‌تری نسبت به 6204 دارد. به همین دلیل در تجهیزاتی که هر میلی‌متر فضا اهمیت دارد، مهندسان به سراغ سری 6700 می‌روند.

نکات مهم

اشتباه رایج

بعضی خریداران صرفاً بر اساس قطر داخلی بلبرینگ خرید می‌کنند.

برای مثال:

• 6205 = 25×52×15
• 6705 = 25×32×4

هر دو قطر داخلی 25 میلی‌متر دارند اما کاربرد، ظرفیت بار و ابعاد آن‌ها کاملاً متفاوت است.

نکته فنی

به دلیل کاهش ضخامت رینگ‌ها و کوچک‌تر بودن ساچمه‌ها، ظرفیت بار سری 6700 نسبت به سری‌های استاندارد کمتر است. بنابراین این سری برای بارهای سنگین توصیه نمی‌شود.

مقایسه سریع با سری‌های استاندارد

ویژگی	6700	6000	6200
عرض	بسیار کم	کم	متوسط
قطر خارجی	بسیار کم	کم	بیشتر
ظرفیت بار	کم	متوسط	بیشتر
فضای موردنیاز	حداقل	کم	متوسط
کاربرد	دقیق و سبک	عمومی سبک	عمومی صنعتی

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6800

بلبرینگ‌های سری 6800 جزو بلبرینگ‌های شیار عمیق نازک (Thin Section) هستند. این سری از نظر ظرفیت بار و استحکام بین سری 6700 و سری 6900 قرار می‌گیرد و زمانی استفاده می‌شود که محدودیت فضا وجود دارد اما ظرفیت بار بیشتری نسبت به سری 6700 موردنیاز است.

معرفی سری 6800

در بسیاری از ماشین‌آلات مدرن، طراحان به دنبال کاهش وزن و ابعاد تجهیزات هستند. استفاده از بلبرینگ‌های استاندارد مانند 6200 یا 6300 گاهی باعث افزایش حجم مجموعه می‌شود. در چنین شرایطی سری 6800 یکی از رایج‌ترین انتخاب‌ها است.

در مقایسه با سری 6700، این بلبرینگ‌ها دارای رینگ و ساچمه بزرگ‌تری هستند و به همین دلیل ظرفیت بار بالاتری ارائه می‌کنند.

ویژگی‌های سری 6800

• طراحی نازک و کم‌حجم
• ظرفیت بار بیشتر نسبت به سری 6700
• وزن پایین
• مناسب برای سرعت‌های بالا
• اشغال فضای کمتر نسبت به سری 6000 و 6200
• عملکرد مناسب در تجهیزات سبک تا نیمه‌سنگین

سری 6800 تعادل مناسبی بین اشغال فضای کم و ظرفیت بار قابل قبول ایجاد می‌کند.

کاربردهای رایج

• موتورهای الکتریکی کوچک
• تجهیزات رباتیک
• ماشین‌آلات اتوماسیون
• تجهیزات پزشکی
• دوچرخه‌ها
• موتورهای سروو
• ابزارهای دقیق
• تجهیزات بسته‌بندی

مثال واقعی

فرض کنید برای یک شفت 25 میلی‌متری سه گزینه در اختیار دارید:

شماره	ابعاد
6705	25×32×4
6805	25×37×7
6205	25×52×15

در این شرایط:

• 6705 کمترین فضا را اشغال می‌کند.
• 6205 بیشترین ظرفیت بار را دارد.
• 6805 گزینه‌ای میانی بین این دو محسوب می‌شود.

به همین دلیل سری 6800 در طراحی‌های فشرده بسیار محبوب است.

نکات مهم

اشتباه رایج

برخی کاربران تصور می‌کنند سری 6800 و 6900 فقط از نظر شماره تفاوت دارند.

برای مثال:

• 6805 = 25×37×7
• 6905 = 25×42×9

اگرچه هر دو قطر داخلی 25 میلی‌متر دارند اما ظرفیت بار، قطر خارجی و عرض آن‌ها متفاوت است.

نکته فنی

هرچه مقطع بلبرینگ بزرگ‌تر شود، اندازه ساچمه‌ها افزایش پیدا می‌کند و ظرفیت تحمل بار بیشتر می‌شود. به همین دلیل سری 6800 معمولاً ظرفیت بار کمتری نسبت به سری 6900 و 6200 دارد.

جدول ابعاد بلبرینگ سری 6900

بلبرینگ‌های سری 6900 از خانواده بلبرینگ‌های شیار عمیق نازک (Thin Section Bearings) هستند اما نسبت به سری‌های 6700 و 6800 مقطع بزرگ‌تری دارند. به همین دلیل ظرفیت بار بیشتری ارائه می‌کنند و در بسیاری از کاربردها به عنوان قوی‌ترین سری در میان بلبرینگ‌های نازک شناخته می‌شوند.

معرفی سری 6900

وقتی محدودیت فضا وجود دارد اما ظرفیت بار سری 6700 یا 6800 کافی نیست، معمولاً مهندسان به سراغ سری 6900 می‌روند. این سری همچنان ابعاد جمع‌وجوری دارد اما به دلیل افزایش قطر خارجی و عرض، عملکرد بهتری در تحمل بارهای شعاعی ارائه می‌کند.

در صنعت دوچرخه، تجهیزات اتوماسیون، سرووموتورها، تجهیزات پزشکی و ماشین‌آلات دقیق، این سری کاربرد گسترده‌ای دارد.

ویژگی‌های سری 6900

• ظرفیت بار بیشتر نسبت به 6700 و 6800
• مناسب برای طراحی‌های فشرده
• وزن کمتر نسبت به سری‌های 6200 و 6300
• عملکرد مناسب در دورهای بالا
• استحکام بیشتر در میان سری‌های نازک
• عمر کاری بهتر در بارهای متوسط

سری 6900 معمولاً بهترین انتخاب زمانی است که بین محدودیت فضا و ظرفیت بار باید تعادل ایجاد شود.

کاربردهای رایج

• سرووموتورها
• تجهیزات CNC
• ربات‌های صنعتی
• دوچرخه و دوچرخه برقی
• تجهیزات پزشکی
• موتورهای کوچک صنعتی
• تجهیزات اتوماسیون
• دستگاه‌های اندازه‌گیری دقیق

مثال واقعی

برای یک شفت 25 میلی‌متری گزینه‌های زیر وجود دارد:

شماره بلبرینگ	ابعاد
6705	25×32×4
6805	25×37×7
6905	25×42×9
6205	25×52×15

در این مثال:

• 6705 کمترین فضا را اشغال می‌کند.
• 6905 ظرفیت بار بیشتری نسبت به 6705 و 6805 دارد.
• 6205 همچنان ظرفیت بار بالاتری ارائه می‌دهد اما فضای بیشتری نیاز دارد.

به همین دلیل سری 6900 اغلب نقطه تعادل بین ابعاد و عملکرد محسوب می‌شود.

نکات مهم

اشتباه رایج

بعضی کاربران هنگام سفارش فقط به دو رقم انتهایی شماره بلبرینگ توجه می‌کنند.

برای مثال:

• 6005
• 6205
• 6305
• 6805
• 6905

همگی قطر داخلی 25 میلی‌متر دارند اما ابعاد و ظرفیت بار آن‌ها کاملاً متفاوت است.

نکته فنی

در بلبرینگ‌های سری 6900 قطر ساچمه‌ها و ضخامت رینگ‌ها بیشتر از سری 6800 است. به همین دلیل ظرفیت بار دینامیکی و استاتیکی افزایش پیدا می‌کند.

در میان سری‌های نازک، بلبرینگ‌های 6900 معمولاً بیشترین ظرفیت بار را ارائه می‌کنند.

مقایسه سریع سری‌های نازک

ویژگی	6700	6800	6900
عرض	بسیار کم	کم	بیشتر
ظرفیت بار	کم	متوسط	بیشتر
قطر خارجی	کمترین	متوسط	بیشتر
استحکام	کم	متوسط	بالا
کاربرد	بسیار سبک	سبک تا متوسط	متوسط

پیشنهاد مطالعه: بهترین برند بلبرینگ

ابعاد بلبرینگ چگونه مشخص می‌شود؟

ابعاد بلبرینگ بر اساس سه اندازه اصلی تعیین می‌شود:

1. قطر داخلی (d): اندازه سوراخ داخلی بلبرینگ که روی شفت نصب می‌شود.
2. قطر خارجی (D): اندازه بیرونی بلبرینگ که داخل یاتاقان یا هوزینگ قرار می‌گیرد.
3. عرض (B): ضخامت بلبرینگ از یک سمت تا سمت دیگر.

ابعاد بلبرینگ همیشه با فرمت d × D × B بیان می‌شود.

به عنوان مثال:

6205 = 25 × 52 × 15 میلی‌متر

یعنی:

• قطر داخلی: 25 میلی‌متر
• قطر خارجی: 52 میلی‌متر
• عرض: 15 میلی‌متر

سه بعد اصلی بلبرینگ چه کاربردی دارند؟

قطر داخلی

قطر داخلی مشخص می‌کند بلبرینگ روی چه شفتی قابل نصب است.

مثال:

• بلبرینگ 6204 → شفت 20 میلی‌متری
• بلبرینگ 6205 → شفت 25 میلی‌متری
• بلبرینگ 6206 → شفت 30 میلی‌متری

اگر قطر داخلی حتی چند دهم میلی‌متر با قطر شفت اختلاف داشته باشد، نصب صحیح انجام نخواهد شد.

قطر خارجی (Outer Diameter)

قطر خارجی تعیین می‌کند بلبرینگ داخل چه هوزینگ یا یاتاقانی قرار می‌گیرد.

برای مثال:

• 6205 → قطر خارجی 52 میلی‌متر
• 6305 → قطر خارجی 62 میلی‌متر

هر دو روی شفت 25 میلی‌متری نصب می‌شوند اما داخل یک نشیمنگاه قرار نمی‌گیرند.

این مورد یکی از رایج‌ترین دلایل خرید اشتباه بلبرینگ است.

عرض بلبرینگ (Width)

عرض بلبرینگ میزان فضای موردنیاز در راستای محور را مشخص می‌کند.

مثال:

شماره	عرض
6705	4 mm
6805	7 mm
6905	9 mm
6205	15 mm
6305	17 mm

این اختلاف نشان می‌دهد که حتی با قطر داخلی یکسان، فضای نصب می‌تواند کاملاً متفاوت باشد.

ابعاد بلبرینگ را از کجا پیدا کنیم؟

در عمل چهار روش رایج وجود دارد:

1. خواندن شماره روی بلبرینگ

بهترین و سریع‌ترین روش است.

اغلب سازندگان شماره فنی را روی رینگ بلبرینگ حک می‌کنند.

نمونه:

• 6205
• 6307
• 6804
• 6908

با استفاده از جدول ابعاد می‌توان مشخصات را به سرعت پیدا کرد.

2. اندازه‌گیری با کولیس

اگر شماره پاک شده باشد باید ابعاد اندازه‌گیری شود.

مراحل:

1. قطر شفت را اندازه بگیرید.
2. قطر محل قرارگیری بلبرینگ را اندازه بگیرید.
3. عرض بلبرینگ را اندازه بگیرید.
4. ابعاد به دست آمده را با جدول‌ها تطبیق دهید.

3. بررسی دفترچه فنی دستگاه

بسیاری از سازندگان تجهیزات صنعتی شماره بلبرینگ را در دفترچه قطعات ذکر می‌کنند.

این روش در:

• الکتروموتورها
• گیربکس‌ها
• پمپ‌های صنعتی
• ماشین‌آلات CNC

بسیار رایج است.

4. استفاده از کاتالوگ استاندارد

کاتالوگ برندهایی مانند:

• SKF
• FAG
• NSK
• NTN
• KOYO

ابعاد استاندارد تمامی شماره‌ها را ارائه می‌کنند.

نکته مهم این است که ابعاد استاندارد بین برندها یکسان است.

استاندارد ابعاد بلبرینگ‌ها

ابعاد بلبرینگ‌ها در سراسر جهان بر اساس استانداردهای بین‌المللی تعریف می‌شود. به همین دلیل یک بلبرینگ 6205 از برند SKF، FAG، NSK، NTN یا KOYO دارای ابعاد یکسان 25×52×15 میلی‌متر است.

تفاوت برندها معمولاً در کیفیت مواد اولیه، دقت ساخت، تلرانس، روانکاری، آب‌بندی و طول عمر است، نه در ابعاد اصلی بلبرینگ.

استانداردهای بین‌المللی باعث می‌شوند شماره یکسان بلبرینگ در برندهای مختلف دارای ابعاد یکسان باشد.

چرا استاندارد ابعاد بلبرینگ اهمیت دارد؟

فرض کنید روی یک پمپ صنعتی، بلبرینگ 6306 نصب شده است.

اگر بلبرینگ فعلی از یک برند ژاپنی باشد و بخواهید آن را با برند آلمانی یا سوئدی جایگزین کنید، ابعاد نصب نباید تغییر کند.

استانداردهای جهانی دقیقاً برای حل همین مسئله ایجاد شده‌اند.

مزایای استانداردسازی:

• قابلیت جایگزینی بین برندهای مختلف
• کاهش خطا در تعمیرات
• تسهیل تأمین قطعات یدکی
• یکسان‌سازی طراحی ماشین‌آلات
• امکان استفاده از کاتالوگ‌های بین‌المللی

مهم‌ترین استانداردهای ابعادی بلبرینگ

استاندارد ISO

International Organization for Standardization

استاندارد ISO شناخته‌شده‌ترین مرجع جهانی برای ابعاد و مشخصات بلبرینگ است.

اکثر تولیدکنندگان معتبر دنیا محصولات خود را بر اساس استانداردهای ISO تولید می‌کنند.

این استاندارد موارد زیر را مشخص می‌کند:

• ابعاد استاندارد بلبرینگ
• سیستم شماره‌گذاری
• تلرانس‌های ابعادی
• کلاس‌های دقت
• الزامات عملکردی

در عمل، بیشتر جداول ابعاد بلبرینگ که در بازار استفاده می‌شوند بر پایه استاندارد ISO هستند.

استاندارد DIN

DIN مجموعه استانداردهای صنعتی آلمان است.

بسیاری از تولیدکنندگان اروپایی به ویژه برندهای آلمانی، محصولات خود را مطابق استاندارد DIN تولید می‌کنند.

در حوزه بلبرینگ، استانداردهای DIN معمولاً با استانداردهای ISO هماهنگ هستند.

به همین دلیل یک بلبرینگ استاندارد DIN و ISO در اغلب موارد دارای ابعاد یکسان خواهد بود.

استاندارد JIS

Japanese Industrial Standards

JIS استاندارد صنعتی ژاپن است.

برندهای ژاپنی مطرح مانند:

• NSK
• NTN
• KOYO
• NACHI

در طراحی و تولید محصولات خود از الزامات JIS استفاده می‌کنند.

در بسیاری از بلبرینگ‌های رایج، ابعاد JIS با استاندارد ISO تطابق کامل دارد.

استاندارد ISO و شماره بلبرینگ چه ارتباطی دارند؟

سیستم شماره‌گذاری بلبرینگ‌ها نیز بخشی از استانداردسازی جهانی است.

برای مثال:

شماره	قطر داخلی
6204	20 mm
6205	25 mm
6206	30 mm
6207	35 mm

وقتی یک مهندس در هر نقطه دنیا شماره 6205 را مشاهده کند، دقیقاً می‌داند ابعاد آن 25×52×15 میلی‌متر است.

این موضوع نتیجه استانداردسازی جهانی است.

آیا همه بلبرینگ‌ها کاملاً استاندارد هستند؟

خیر. بخش عمده بازار شامل بلبرینگ‌های استاندارد است اما استثناهایی نیز وجود دارد.

نمونه‌ها:

• بلبرینگ‌های سفارشی
• بلبرینگ‌های صنایع خاص
• بلبرینگ‌های خودرو
• بلبرینگ‌های ماشین‌آلات اختصاصی
• بلبرینگ‌های هوافضا

این محصولات ممکن است دارای ابعاد اختصاصی باشند.

با این حال سری‌های متداول:

• 6000
• 6200
• 6300
• 6700
• 6800
• 6900

تقریباً همگی از استانداردهای بین‌المللی پیروی می‌کنند.

استانداردهای مرتبط با بلبرینگ

در کاتالوگ‌های حرفه‌ای معمولاً علاوه بر ابعاد، استانداردهای زیر نیز مشاهده می‌شود:

استاندارد	کاربرد
ISO	ابعاد و مشخصات عمومی
DIN	استانداردهای صنعتی آلمان
JIS	استانداردهای صنعتی ژاپن
ABEC	کلاس دقت بلبرینگ
ISO Tolerance Classes	تلرانس‌های ساخت
ISO Fits	انطباق شفت و هوزینگ

نحوه خواندن شماره بلبرینگ

شماره بلبرینگ فقط یک کد تصادفی نیست. هر بخش از این شماره اطلاعات مشخصی درباره نوع بلبرینگ، سری ابعادی و قطر داخلی آن ارائه می‌کند.

لازم به ذکر است که در مقاله نحوه خواندن شماره بلبرینگ به صورت مفصل و کامل‌تری این موضوع رو توضیح داده‌ایم.

برای مثال:

6205

این شماره به ما می‌گوید:

• بلبرینگ از نوع شیار عمیق است.
• متعلق به سری 6200 است.
• قطر داخلی آن 25 میلی‌متر است.

شماره بلبرینگ در واقع یک کد استاندارد برای شناسایی نوع، ابعاد و مشخصات اصلی بلبرینگ است.

ساختار کلی شماره بلبرینگ

یک شماره بلبرینگ معمولاً از سه بخش تشکیل می‌شود:

6 2 05
│ │ └──── کد قطر داخلی
│ └────── سری ابعادی
└──────── نوع بلبرینگ

مثال:

6205

• 6 = نوع بلبرینگ
• 2 = سری ابعادی
• 05 = کد قطر داخلی

رقم اول چه معنایی دارد؟

رقم اول نوع بلبرینگ را مشخص می‌کند.

برخی از رایج‌ترین کدها:

کد	نوع بلبرینگ
6	بلبرینگ شیار عمیق
7	بلبرینگ تماس زاویه‌ای
N	رولبرینگ استوانه‌ای
2	بلبرینگ کف‌گرد
1	بلبرینگ خودتنظیم

در این مقاله تمرکز ما روی خانواده بلبرینگ‌های شیار عمیق است که با عدد 6 آغاز می‌شوند.

رقم دوم چه معنایی دارد؟

رقم دوم سری ابعادی یا ضخامت مقطع بلبرینگ را مشخص می‌کند.

برای مثال:

شماره	سری
6005	سری 6000
6205	سری 6200
6305	سری 6300
6805	سری 6800
6905	سری 6900

هرچه سری بزرگ‌تر باشد معمولاً قطر خارجی و عرض بلبرینگ نیز افزایش پیدا می‌کند.

دو رقم آخر چه معنایی دارند؟

در بیشتر بلبرینگ‌ها دو رقم آخر قطر داخلی را مشخص می‌کنند.

برای کدهای 04 به بالا:

قطر داخلی = کد × 5

مثال:

کد	قطر داخلی
04	20 mm
05	25 mm
06	30 mm
07	35 mm
08	40 mm
09	45 mm
10	50 mm

بنابراین:

• 6205 → قطر داخلی 25 میلی‌متر
• 6208 → قطر داخلی 40 میلی‌متر
• 6212 → قطر داخلی 60 میلی‌متر

استثناهای مهم در کد قطر داخلی

چهار شماره اول از قانون ضرب در 5 پیروی نمی‌کنند.

کد	قطر داخلی
00	10 mm
01	12 mm
02	15 mm
03	17 mm

مثال:

• 6200 → قطر داخلی 10 میلی‌متر
• 6201 → قطر داخلی 12 میلی‌متر
• 6202 → قطر داخلی 15 میلی‌متر
• 6203 → قطر داخلی 17 میلی‌متر

این بخش یکی از رایج‌ترین نقاط اشتباه در تشخیص ابعاد است.

مثال‌های کاربردی

مثال اول: بلبرینگ 6205

تجزیه کد:

بخش	معنی
6	بلبرینگ شیار عمیق
2	سری 6200
05	قطر داخلی 25 میلی‌متر

ابعاد کامل:

25 × 52 × 15 mm

مثال دوم: بلبرینگ 6307

تجزیه کد:

بخش	معنی
6	بلبرینگ شیار عمیق
3	سری 6300
07	قطر داخلی 35 میلی‌متر

ابعاد:

35 × 80 × 21 mm

مثال سوم: بلبرینگ 6808

تجزیه کد:

بخش	معنی
6	بلبرینگ شیار عمیق
8	سری 6800
08	قطر داخلی 40 میلی‌متر

ابعاد:

40 × 52 × 7 mm

پسوندهای رایج روی بلبرینگ

علاوه بر شماره اصلی، معمولاً حروفی نیز در انتهای کد دیده می‌شود.

نمونه‌های رایج:

پسوند	معنی
ZZ	دو محافظ فلزی
2RS	دو کاسه‌نمد لاستیکی
C3	لقی داخلی بیشتر
NR	دارای شیار خار
TN9	قفسه پلی‌آمیدی
Z	یک محافظ فلزی

مثال:

6205-2RS

یعنی:

• بلبرینگ شیار عمیق
• سری 6200
• قطر داخلی 25 میلی‌متر
• دارای دو آب‌بند لاستیکی

اشتباهات رایج در خواندن شماره بلبرینگ

اشتباه اول

فرض اینکه دو رقم آخر همیشه برابر قطر داخلی هستند.

مثال:

برخی افراد تصور می‌کنند 6205 دارای قطر داخلی 5 میلی‌متر است.

در حالی که قطر داخلی واقعی 25 میلی‌متر است.

اشتباه دوم

نادیده گرفتن سری بلبرینگ

برای مثال:

• 6005
• 6205
• 6305

هر سه قطر داخلی 25 میلی‌متر دارند اما ابعاد کاملاً متفاوتی دارند.

اشتباه سوم

بی‌توجهی به پسوندها

6205-2RS و 6205-ZZ از نظر ابعاد یکسان هستند اما نوع آب‌بندی آن‌ها متفاوت است.

راهنمای انتخاب سایز مناسب بلبرینگ

پاسخ مستقیم

برای انتخاب سایز مناسب بلبرینگ باید چهار عامل اصلی را بررسی کنید:

1. قطر شفت
2. ابعاد محل نصب (هوزینگ یا یاتاقان)
3. میزان بار وارد شده
4. سرعت دوران

در عمل، بهترین بلبرینگ لزوماً بزرگ‌ترین بلبرینگ نیست. بلبرینگ مناسب، مدلی است که دقیقاً با ابعاد نصب و شرایط کاری دستگاه مطابقت داشته باشد.

پیشنهاد مطالعه: راهنمای خرید بلبرینگ

انتخاب صحیح بلبرینگ بر اساس ابعاد شفت، ابعاد هوزینگ، بار کاری و سرعت چرخش انجام می‌شود.

مرحله اول: قطر شفت را مشخص کنید

اولین پارامتری که باید بدانید قطر شفت است.

برای مثال:

قطر شفت	شماره‌های احتمالی
20 mm	6004، 6204، 6304، 6804، 6904
25 mm	6005، 6205، 6305، 6805، 6905
30 mm	6006، 6206، 6306، 6806، 6906

نکته مهم:

قطر شفت فقط بخشی از اطلاعات موردنیاز است.

اشتباه رایج بسیاری از خریداران این است که تصور می‌کنند با دانستن قطر شفت می‌توان مستقیماً بلبرینگ را انتخاب کرد.

مرحله دوم: قطر محل نصب را اندازه بگیرید

پس از تعیین قطر شفت باید قطر نشیمنگاه بلبرینگ در هوزینگ یا یاتاقان نیز اندازه‌گیری شود.

برای مثال:

شماره بلبرینگ	قطر داخلی	قطر خارجی
6005	25	47
6205	25	52
6305	25	62
6805	25	37
6905	25	42

همه این بلبرینگ‌ها روی شفت 25 میلی‌متری نصب می‌شوند اما هرکدام به هوزینگ متفاوتی نیاز دارند.

مرحله سوم: عرض محل نصب را بررسی کنید

گاهی قطر داخلی و خارجی درست است اما عرض بلبرینگ باعث مشکل می‌شود.

مثال:

شماره	عرض
6805	7 mm
6905	9 mm
6205	15 mm
6305	17 mm

در بسیاری از موتورهای کوچک و تجهیزات دقیق، محدودیت عرض عامل اصلی انتخاب سری بلبرینگ است.

مرحله چهارم: بار کاری را در نظر بگیرید

بار واردشده به بلبرینگ نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب سری مناسب دارد.

راهنمای کلی:

شرایط کاری	سری پیشنهادی
بار سبک	6000
بار متوسط	6200
بار نسبتاً سنگین	6300
فضای بسیار محدود	6700
فضای محدود و بار سبک	6800
فضای محدود و بار متوسط	6900

هرچه مقطع بلبرینگ بزرگ‌تر باشد، ظرفیت بار آن نیز بیشتر خواهد بود.

مرحله پنجم: سرعت دوران را بررسی کنید

سرعت دوران در انتخاب بلبرینگ اهمیت زیادی دارد.

در تجهیزات زیر معمولاً سرعت بالا وجود دارد:

• الکتروموتور
• فن صنعتی
• پمپ سانتریفیوژ
• کمپرسور

در این کاربردها علاوه بر ابعاد، نوع روانکاری، کلاس لقی و نوع آب‌بندی نیز باید بررسی شود.

انتخاب بلبرینگ برای کاربردهای رایج

الکتروموتور

رایج‌ترین گزینه‌ها:

• 6203
• 6204
• 6205
• 6206

این سری تعادل خوبی میان سرعت، بار و قیمت ایجاد می‌کند.

گیربکس

در بسیاری از گیربکس‌ها از:

• 6200
• 6300

استفاده می‌شود.

اگر بار زیاد باشد معمولاً سری 6300 انتخاب مناسب‌تری است.

پمپ صنعتی

بسته به توان و طراحی پمپ:

• 6204
• 6205
• 6206
• 6305
• 6306

بیشترین مصرف را دارند.

تجهیزات دقیق و رباتیک

معمولاً از سری‌های:

• 6700
• 6800
• 6900

استفاده می‌شود.

زیرا فضای نصب محدود است.

چک‌لیست انتخاب بلبرینگ

قبل از خرید این موارد را بررسی کنید:

☑ قطر شفت

☑ قطر هوزینگ

☑ عرض محل نصب

☑ بار کاری

☑ سرعت دوران

☑ نوع دستگاه

☑ شرایط محیطی

☑ شماره بلبرینگ قبلی

سخن پایانی

پیدا کردن سایز و ابعاد صحیح بلبرینگ زمانی ساده می‌شود که بدانید هر شماره فنی دقیقاً به چه ابعادی اشاره می‌کند. در این راهنما تلاش کردیم جداول ابعاد سری‌های پرکاربرد 6000، 6200، 6300، 6700، 6800 و 6900 را در کنار آموزش نحوه خواندن شماره بلبرینگ، استانداردهای ابعادی و اصول انتخاب سایز مناسب ارائه کنیم تا برای یافتن مشخصات فنی بلبرینگ به منبع دیگری نیاز نداشته باشید.

اگر تنها شماره بلبرینگ را در اختیار دارید، می‌توانید از جداول این صفحه برای تبدیل شماره به ابعاد استفاده کنید. اگر شماره روی بلبرینگ از بین رفته است، کافی است قطر داخلی، قطر خارجی و عرض آن را اندازه‌گیری کنید تا شماره فنی مناسب را پیدا کنید.

هر بلبرینگ با سه پارامتر قطر داخلی (d)، قطر خارجی (D) و عرض (B) شناخته می‌شود و این سه عدد مبنای اصلی انتخاب و جایگزینی بلبرینگ هستند.

در نهایت، هنگام خرید یا تعویض بلبرینگ فقط به قطر شفت توجه نکنید. تطابق کامل ابعاد نصب، ظرفیت بار موردنیاز، سرعت دوران و شرایط کاری دستگاه عواملی هستند که مستقیماً بر عملکرد و عمر بلبرینگ تأثیر می‌گذارند. انتخاب صحیح در همان مرحله اول، از هزینه‌های ناشی از خرابی زودهنگام، توقف دستگاه و تعویض مجدد جلوگیری خواهد کرد.

سوالات متداول

1. ابعاد بلبرینگ از روی شماره آن چگونه مشخص می‌شود؟

هر شماره بلبرینگ نشان‌دهنده نوع، سری و قطر داخلی بلبرینگ است. برای مثال بلبرینگ 6205 دارای ابعاد استاندارد 25×52×15 میلی‌متر است که به ترتیب شامل قطر داخلی، قطر خارجی و عرض می‌شود.

2. آیا بلبرینگ 6205 و 6305 قابل جایگزینی هستند؟

خیر. هرچند هر دو دارای قطر داخلی 25 میلی‌متر هستند، اما ابعاد خارجی آن‌ها متفاوت است. بلبرینگ 6205 دارای ابعاد 25×52×15 و بلبرینگ 6305 دارای ابعاد 25×62×17 میلی‌متر است، بنابراین معمولاً جایگزینی مستقیم امکان‌پذیر نیست.

3. اگر شماره بلبرینگ پاک شده باشد چگونه سایز آن را پیدا کنیم؟

در این شرایط باید قطر داخلی (d)، قطر خارجی (D) و عرض (B) بلبرینگ را با کولیس اندازه‌گیری کنید. سپس با استفاده از جدول ابعاد بلبرینگ می‌توان شماره فنی صحیح را شناسایی کرد.

4. تفاوت سری‌های 6000، 6200 و 6300 چیست؟

تفاوت اصلی این سری‌ها در قطر خارجی، عرض و ظرفیت بار است. سری 6000 برای بارهای سبک، سری 6200 برای بارهای متوسط و سری 6300 برای بارهای سنگین‌تر طراحی شده است.

بلبرینگ‌های سری 6300 نسبت به سری 6200 و 6000 ظرفیت بار بیشتری دارند.

5. آیا ابعاد بلبرینگ در برندهای مختلف متفاوت است؟

خیر. برندهای معتبر مانند SKF، FAG، NSK، NTN و KOYO از استانداردهای بین‌المللی پیروی می‌کنند. به همین دلیل بلبرینگی با شماره فنی یکسان در برندهای مختلف دارای ابعاد استاندارد یکسان است، هرچند کیفیت ساخت و طول عمر آن‌ها ممکن است متفاوت باشد.